reddet
BASINA YANSIMALAR
Vicdani Ret - Kemal Kiraz
Kıbrıslı Gençlik - Sayı: 5, Ağustos 2008
Vicdani ret, bir bireyin politik görüşleri, ahlaki değerleri veya dinsel inançları doğrultusunda askerlik hizmetini reddetmesidir. İlk olarak, 19. yy.da ortaya atılan ve 20. yy.ın başlarında I. ve II. Dünya Savaşı sırasında taraftar bulan bu düşünce savaş karşıtlarının uzun mücadeleleri sonucunda, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu tarafından temel insani hak olarak kabul edilmiştir.
Vicdani reddin geçmişinin ilk devletlerin kuruluşlarına kadar eskiye uzandığı iddia edilse de, resmi kayıtlara göre yirminci yüzyılın başına uzanmaktadır. Vicdani reddi Anayasasına dahil eden ilk ülke 1916 yılında İngiltere olmuştur. İngiltere’yi 1917’de Danimarka, 1920’de de İsveç izlemiştir.
Vicdani ret, Avrupa Birliği üyesi tüm ülkelerce tanınan “askere gitmeyi reddetme” hakkıdır. Bazı ülkelerde, vicdani retçiler askerlik yapmak yerine, zorunlu olarak bir kamu hizmetinde görevlendirilirken, bazılarında ise tamamen muaf kalıyorlar. Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin 13’ünde askerlik yapmak istemeyenler direkt olarak muaf olurlar. Geriye kalan 14 ülkede ise askerlik yapmayı reddedenler bunun karşılığında belli bir süre zorunlu kamu hizmeti görevini yerine getirmek zorundadırlar.
Kamu Hizmeti Süreleri
Askerliği reddedenlerin yerine getirmekle yükümlü olduğu kamu hizmeti süresi ülkeden ülkeye değişmektedir. Başı Güney Kıbrıs’ın çektiği (42 ay) ülkelerin bazıları şöyledir:
Letonya – 24 ay, Yunanistan – 23 ay, Litvanya, Polonya – 18 ay, Estonya – 16 ay, Finlandiya – 13 ay Avusturya, Romanya – 12 ay, Almanya, Danimarka – 9 ay, İsveç – 7.5 ay, Portekiz – 7 ay
Ayrıca bazı ülkelerde askerlik süresi zorunlu kamu hizmeti süresinden daha azdır. Örnek olarak Almanya’yı ele alabiliriz. Almanya’da zorunlu kamu hizmeti süresi 9 ay iken askerlik süresi 7 aydır. Bunun gibi daha birçok örnek teşkil edebilecek ülkeden bahsedebiliriz.
Kıbrıs’ta Vicdani Ret
Kıbrıs Cumhuriyeti’ndeki yasalarda yükümlüler “vicdani ret” hakkından yararlanmak için askerlik öncesi başvuruda bulunmaları gerekirken, “vicdani ret” kararını ve bu kararın hangi kriterlere göre verileceğini Savunma Bakanlığı belirliyor. Kuzey Kıbrıs’ta şu anda böyle bir yasadan söz etmek mümkün değil. Kuzey Kıbrıs’taki mevcut anayasanın 74. maddesine göre: Silahlı Kuvvetlerde yurt ödevi, her yurttaşın hakkı ve kutsal ödevidir. Yurt ödevine ilişkin kurallar yasa ile düzenlenir.
Kıbrıs’ta Vicdani Ret İnisiyatifi
Kuzey Kıbrıs’ta Aralık 2007’den beri var olan ve çeşitli faaliyetler düzenleyen Kıbrıs’ta Vicdani Ret İnisiyatifi bu konu hakkında mücadelelerini sürdürmektedir. Kıbrıs’ta Vicdani Ret İnisiyatifi Anayasanın 74. maddesine bir değişiklik talep edip, söz konusu maddeye, “hiç kimse vicdani kanaatlerine aykırı olarak silah kullanma dahil askeri hizmeti yerine getirmeye zorlanamaz” cümlesinin eklenmesini öneriyor.
Vicdani Ret ve Beyin Göçü
Beyin göçünün Kıbrıs’taki olumsuz etkilerinin her yerde karşımıza çıktığını düşünmekteyim. Yurtdışında yaşayan ve kendini birçok konuda geliştirmiş olan Kıbrıslıtürk’lerin bilgilerini adaya kanalize edememesi adamızın gelişmesine ne kadar zarar verdiği yadsınamaz bir gerçektir. Tabi yurtdışındaki vatandaşların adaya dönmemesinde kabul edilir birçok sebep olduğunu biliyorum. İşte bu sebeplerden belki de en önemlisinin askerlik sorunu olduğunu söyleyebiliriz. Bu noktada Vicdani Ret Yasası askerlik sorununu ortadan kaldırmak adına yapılan önemli bir alternatiftir. Askerlik sorununun ortadan kaldırılmasıyla beyin göçünün de azalacağını ve böylece adamızın gelişiminin artacağını düşünüyorum. Çünkü bir toplumu daha ileriye taşıyacak olan yeni nesillerdir.
copyleft
2007